Felly mae'n hynod bwysig bod Llywodraeth Cymru yn rhyddhau Adroddiad Tueddiadau'r Dyfodol, fel y gwnaethant yr wythnos hon.

Mae’r Adroddiad Tueddiadau’r Dyfodol, a ddyluniwyd i gefnogi’r sector cyhoeddus yng Nghymru yn gwneud penderfyniadau gwell yn y tymor hir. Mae’r adroddiad hwn yn tynnu sylw at bedwar tueddiad sylweddol (pobl a phoblogaeth, iechyd a therfynau planedol, anghydraddoldebau a thechnoleg) ac yn rhoi mewnwelediad i dueddiadau sy’n ymwneud â ‘chyllid cyhoeddus’ a ‘galw’r sector cyhoeddus a digidol’. Mae fy swyddfa wedi gweithio’n agos gyda Llywodraeth Cymru a phartneriaid eraill i helpu i ddatblygu’r adnodd pwysig hwn i Gymru.

Mae’r adroddiad yn tynnu sylw at lawer o’r materion y gwyddom y mae angen i ni fynd i’r afael â hwy, a llawer o faterion a amlygir yn ein hadroddiad ‘Anghydraddoldeb yng Nghymru’r Dyfodol’. Mae adroddiad Tueddiadau’r Dyfodol yn ein hatgoffa bod 1 o bob 5 o bobl yn dal i fyw mewn tlodi yng Nghymru, ac mae anghydraddoldeb incwm ac anghydraddoldeb rhyng-genhedlaeth yn dal i gynyddu ar hyn o bryd; Mae Lleiafrifoedd Ethnig hefyd yn fwy tebygol o fyw mewn tlodi incwm cymharol yng Nghymru. Mae ein planed yn poethi, ac mae 17 y cant o’r rhywogaethau a geir yng Nghymru mewn perygl o ddiflannu, gan nodi colled beryglus o fioamrywiaeth. Rydym yn parhau i weld bwlch mewn iechyd rhwng y cyfoethocaf a’r tlotaf mewn cymdeithas, ac mae ein lefelau diweithdra yn amrywio’n fawr yn ôl rhanbarth.

Mae’n amlwg o’r adroddiad nad ydym yn gwneud digon i droi’r llanw, yng Nghymru ac yn fyd-eang. Fodd bynnag, mae angen i ni ganolbwyntio ar y pethau cadarnhaol o’r adroddiad hefyd fel arwydd y gall pethau newid er gwell. Rwy’n hapus i weld amcanestyniadau y bydd allyriadau byd-eang yn lefelu, oherwydd ymdrechion i gyflymu datgarboneiddio, datblygiadau mewn technolegau gwyrdd, ac addewidion datgarboneiddio rhyngwladol COP 26; Mae’r gwaith pwysig hwn yn enghraifft o lywodraethau, academyddion a gweithwyr y byd yn dod at ei gilydd ac yn cydweithredu ar gyfer newid.

Rhaid i ni ddefnyddio’r adroddiad hwn i lywio ein penderfyniadau. Ychydig o genhedloedd yn y Byd sy’n cynnal adroddiad ar dueddiadau’r dyfodol neu sydd â dyletswydd gyfreithiol i ddeddfu ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol, ac felly rydym mewn sefyllfa wych i lunio polisïau ar gyfer ein cenedlaethau presennol a chenedlaethau’r dyfodol sy’n gwneud gwahaniaeth gwirioneddol. Ar ôl cwymp yn llesiant ein cymunedau yn ystod pandemig COVID-19, a Chytundeb Hinsawdd COP 26 gwanach, mae’n rhaid i ni ddefnyddio’r ffeithiau a’r tueddiadau i lywio adferiad gwyrdd a chyfiawn sy’n bodloni ein holl nodau llesiant. Mae Cymru yn dal i fyny mewn llawer o feysydd allweddol – mae’n ddyletswydd arnom i’n pobl a’n planed wneud yn well.