Dylid cael rhywbeth parhaol yn lle TGAU yng Nghymru bellach, meddai Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol, ar ôl i Lywodraeth Cymru gyhoeddi na fydd myfyrwyr yn sefyll yr arholiadau flwyddyn nesaf.

Heddiw, dywedodd y Gweinidog Addysg Kirsty Williams na fydd dim arholiadau TGAU, Lefel AS na Lefel-A yn 2021.

Croesawyd y penderfyniad gan Sophie Howe, a gofynnodd hi i Lywodraeth Cymru ryddhau pawb sy’n 16 oed o bwysau cael eu profi o blaid derbyn addysg sy’n eu paratoi’n well at y dyfodol.

Gwnaeth y Comisiynydd yr alwad hon i ddileu TGAU am y tro cyntaf ym mis Hydref 2019, a gofynnodd i’r gweinidog ‘ailfeddwl yn radical’ ynghylch cymwysterau 16 oed, i gyfeiriad asesiadau sy’n canolbwyntio ar amrywiaeth, ac sy’n rhoi’r ffocws ar ddisgyblion, nid profion.

Yn ei Hadroddiad Cenedlaethau’r Dyfodol, a gyhoeddwyd ym mis Mai, gofynnodd am ddull mwy hirdymor o fynd i’r afael â dysgu gydol oes, gan flaenoriaethu iechyd meddwl a llesiant wrth gyflwyno’r cwricwlwm newydd, er mwyn meithrin cenhedlaeth o blant sy’n emosiynol gydnerth.

Clustnodwyd cyfanswm o £5m ar gyfer iechyd meddwl mewn ysgolion gan Lywodraeth Cymru yn ystod y flwyddyn ariannol hon.

“Nawr, yn fwy nag erioed, mae angen i ni addysgu ein pobl ifanc nid ar gyfer gwaith yn unig, ond ar gyfer byw bywyd da,” meddai Ms Howe wrth ymateb i gyhoeddiad heddiw.

“Rwy’n falch fod Llywodraeth Cymru wedi ymateb i’r alwad i ddiddymu arholiadau 2021.

“Rwy’n erfyn ar y llywodraeth i sicrhau nad ateb untro mo hwn, ac y bydd ffyrdd newydd o feddwl yn cael eu cymhwyso i ymdrin â heriau eraill, fel awtomeiddio, newid hinsawdd a’r bwlch gweithredu sgiliau.

“Bydd angen calonogi tipyn ar ein pobl ifanc er mwyn iddyn nhw deimlo eu bod yn cael eu cefnogi yn ystod y newidiadau hyn.

“Edrychaf ymlaen at barhau i gefnogi a herio cynlluniau’r llywodraeth i ddarparu addysg deg, a ganolir ar y plentyn, sy’n rhoi sylw i lesiant ac sy’n addas ar gyfer y dyfodol.

“Rhaid i ni barhau i feddwl yn feiddgar wrth ystyried ffyrdd newydd o addysgu’r genhedlaeth bresennol a chenedlaethau’r dyfodol.”

Mae cael rhywbeth yn lle TGAU hefyd yn un o’r argymhellion y mae’r comisiynydd wedi gofyn i bleidiau gwleidyddol ymrwymo iddo yn ei Maniffesto y Dyfodol, cyn etholiad y Senedd ym mis Mai 2021, pan fydd pobl ifanc 16 a 17 oed yn pleidleisio am y tro cyntaf.

Ym mis Mehefin, dywedodd y comisiynydd nad oedd TGAU yng Nghymru’n adlewyrchu anghenion cymdeithas wrth i ni ailadeiladu ar ôl COVID-19.

Dylai pobl ifanc, meddai hi, gael eu haddysgu i fod yn ddinasyddion y byd, a’u hyfforddi yn y dechnoleg ddiweddaraf, yn hytrach na chael eu profi ar yr hyn y gallant ei gofio mewn arholiad, ac ychwanegodd fod yr argyfwng hinsawdd yn effeithio ar waith, cymuned a llesiant, a bod angen i addysg addasu ar fyrder i wynebu’r her.

Tynnodd sylw at yr angen yng Nghymru i addysgu mwy o ddarparwyr gofal a mwy o weithwyr gwyrdd i sicrhau fod gan bobl y sgiliau cywir ar gyfer y dyfodol.

Roedd Cymwysterau Cymru wedi argymell y dylid cadw asesiadau allanol ar gyfer TGAU, Lefel AS a Lefel-A ar gyfer yr haf nesaf, ond na ddylid cynnal arholiadau wedi’u hamserlennu oni bai am Lefel-A.

Yn ôl adolygiad annibynnol a sefydlwyd gan Lywodraeth Cymru, byddai unrhyw fath o arholiad yn 2021 yn annheg.

 

NODIADAU AR GYFER GOLYGYDDION

Mae Adroddiad Cenedlaethau’r Dyfodol yn cyfeirio at wledydd sy’n modelu arfer dda, gan gynnwys Awstralia, a fathodd yr arwyddair ‘Parod ar gyfer byd sydd eto i’w ddychmygu’ ar eu cwricwlwm newydd, ac sy’n ceisio paratoi disgyblion ar gyfer cymwyseddau addas i’r gweithle.

Mae Senedd Ieuenctid Cymru wedi gofyn am weld sgiliau byw yn cael eu dysgu fel gwers benodedig, ac yn cael eu hymgorffori mewn pynciau eraill fel rhan o’r cwricwlwm.

Mae gwledydd sydd â’u systemau addysg yn y rheng flaen, gan gynnwys y Ffindir, Singapore, Hong Kong a Japan, wedi diwygio’u modelau asesu, oddi wrth safoni, i ganolbwyntio ar rymuso dysgwyr i gynnal eu haddysg eu hunain.

 

Ymholiadau’r cyfryngau at Claire Rees – claire.rees@futuregenerations.wales neu 07815 291140