- Mae ymchwil newydd yn datgelu bod mwy na dwy ran o dair o gyhoedd y DU eisiau i'r Llywodraeth wneud mwy i gynllunio a pharatoi ar gyfer bygythiadau tymor hir
- Mae'r ffigur hwn yn cynyddu i bron i dri chwarter (73%) ymhlith seddi ymylol - gan gynnwys y wal goch fel y'i gelwir, sy'n dangos y gallai rhoi tymor hir yng nghalon gwleidyddiaeth y DU fod o fudd i'r Ceidwadwyr yn y blwch pleidleisio nesaf.
- Mae'r Aelod Seneddol Ceidwadol Simon Fell a Sylfaenydd y Big Issue yr Arglwydd John Bird, yn galw am gefnogaeth y Llywodraeth i'w Mesur, sy'n mynd i'r afael â meddwl tymor byr, ac sy'n canolbwyntio ar lesiant y DU, ar adeg pan oedd ei angen fwyaf.
- Bydd yr adroddiad ‘Facing Our Future’ yn cael ei lansio fel rhan o’r ymgyrch drawsbleidiol Today For Tomorrow, mewn derbyniad seneddol rhithwir ddydd Mercher, Mehefin 30.

Mae mwy na dwy ran o dair o’r cyhoedd eisiau i’r Llywodraeth ystyried cenedlaethau’r dyfodol wrth lunio polisïau – yn ôl ymchwil newydd – ac mae Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yng Nghymru yn cefnogi ymgyrch dros gyfraith ledled y DU sy’n amddiffyn yfory rhag gweithredoedd heddiw.

Heddiw (dydd Mawrth, Mehefin 29) mae’r Arglwydd John Bird, sylfaenydd The Big Issue, a Simon Fell AS ynghyd â Sophie Howe, Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yng Nghymru wedi ymuno ac wedi annog y Llywodraeth i gefnogi Mesur Cenedlaethau’r Dyfodol yn y DU.

Mae’r mesur yn pwyso am lunio polisïau yn y tymor hir, gan fod ymchwil newydd a gyhoeddwyd heddiw wedi datgelu bod mwy na dwy ran o dair o’r cyhoedd (69%) eisiau i’r Llywodraeth wneud mwy i gynllunio a pharatoi ar gyfer bygythiadau tymor hir.

Byddai’r Mesur Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, pe bai’n cael ei basio i gyfraith, yn cynorthwyo Llywodraeth y DU i atal problemau, gan gynnwys yr argyfwng hinsawdd, tlodi a phandemigau rhag digwydd, ac nid delio mewn argyfyngau yn unig.

Datgelodd yr adroddiad ‘Facing Our Future’, a gynhaliwyd gan Portland Communications ym mis Gorffennaf 2020, yng nghanol pandemig Covid-19, fod y cyhoedd eisiau gweld diwygiad sylweddol i’r system wleidyddol i sicrhau bod Covid yn ‘wers i’w dysgu ac addasu ohoni’ a’n bod ni’n ‘gweithio ar gyfer dyfodol gwell i’n plant a’n hwyrion’, gyda bron i ddwy ran o dair (62%) yn galw am fwy o atebolrwydd gweinidogion.

Yn ogystal, dywedodd 61% o’r rhai a holwyd fod y disgwyliad ar gyfer cynllunio a pharatoi ‘yn cynyddu gyda’r amser y mae plaid mewn grym’ ac yn cyflwyno ‘cyfle i adeiladu etifeddiaeth gadarnhaol a rennir y bydd y Llywodraeth a’i phobl yn cael ei chofio amdani’.

Daw’r adroddiad wrth i’r Arglwydd Bird, gyda chefnogaeth Simon Fell AS, alw ar y Llywodraeth i gefnogi eu Mesur Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Mae’r Mesur, sydd â’r siawns orau o lwyddo eleni, wrth iddo gael ei dynnu gyntaf o’r blwch pleidleisio yn Nhŷ’r Arglwyddi, yn cyflymu, ar ôl pasio ei ail ddarlleniad yn yr Arglwyddi eisoes. Bydd y Mesur yn cael ei gyd-noddi gan Fell a’i gefnogi gan ASau o leiaf wyth plaid wleidyddol wahanol yn Nhŷ’r Cyffredin.

Mae’n ceisio ymgorffori tymor hir, atal, a buddiannau cenedlaethau’r dyfodol wrth wraidd llunio polisïau’r DU a bydd yn ei gwneud yn ofynnol i’r Llywodraeth weithio i atal problemau rhag digwydd a rhoi llais i genedlaethau’r presennol a’r dyfodol wrth wneud penderfyniadau ac amddiffyn nhw rhag bygythiadau byd-eang.

Yn olaf, bydd yn darparu gweledigaeth newydd, gynaliadwy ar gyfer y genedl, wrth i’r DU geisio gwella o argyfwng Covid, sy’n blaenoriaethu ein llesiant amgylcheddol, cymdeithasol, economaidd a diwylliannol.

Mae’r Mesur wedi’i ysbrydoli gan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) a fabwysiadwyd gan Lywodraeth Cymru, gyda chefnogaeth drawsbleidiol yng Nghymru yn 2015.

Mae’r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus, gan gynnwys Llywodraeth Cymru, feddwl mwy am y tymor hir, gweithio’n well gyda phobl a chymunedau a’i gilydd, ceisio atal problemau fel newid yn yr hinsawdd ac anghydraddoldeb a chymryd agwedd fwy cydgysylltiedig.

Mae’n ofynnol i gyrff cyhoeddus weithio tuag at saith nod llesiant ar gyfer byw o fewn ein terfynau amgylcheddol ym meysydd iechyd, ffyniant, gwytnwch amgylcheddol, cymunedau, iaith a threftadaeth, cydraddoldeb a rôl Cymru yn y byd.

Pan gafodd ei basio i gyfraith, dywedodd Nikhil Seth, Ysgrifennydd Cyffredinol Cynorthwyol y Cenhedloedd Unedig ar y pryd: ‘Yr hyn y mae Cymru yn ei wneud heddiw, bydd y byd yn ei wneud yfory.’

Dywedodd yr Arglwydd Bird: “Bellach mae gennym dystiolaeth galed bod y cyhoedd yn gweiddi am fod meddwl tymor hir wedi’i ymgorffori yn y broses o lunio polisïau’r DU. Bydd ein Mesur Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn rhoi diwedd ar bolisïau tymor byr, a fydd ond yn ein brathu yn nes ymlaen.

“Mae’r pandemig wedi dangos i ni i gyd fod angen i ni gynllunio ymlaen llaw yn iawn. Cysylltwch â’ch AS i’w gwahodd i’n lansiad adroddiad, os oes gennych ddiddordeb mewn creu dyfodol sy’n werth ymladd drosto. ”

Dywedodd Sophie Howe, Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yng Nghymru: “Mae dwy ran o dair o gyhoedd y DU yn mynnu bod Llywodraeth y DU yn mynd o ddifrif ynglŷn â chynllunio tymor hir. Mae effaith COVID-19, ynghyd â’r argyfwng hinsawdd yn gofyn am atebion tymor hir. Wrth i ASau’r DU ystyried pasio Bil Cenedlaethau’r Dyfodol yn y DU – ni ddylent edrych ymhellach na Chymru i weld pa wahaniaeth y mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn ei wneud. O ran hinsawdd, trafnidiaeth, cynllunio drwodd i wastraff, mae’n ofynnol yn ôl y gyfraith i weinidogion Cymru wneud penderfyniadau ar bolisïau heddiw a fydd o fudd i genedlaethau’r dyfodol, ymhen 10 neu 25 mlynedd. Fel Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol cyntaf erioed y DU byddwn yn annog senedd y DU, senedd yr Alban a Chynulliad Gogledd Iwerddon i ymuno â Chymru a gwneud ein llywodraethau’n addas ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.’’

Bydd derbyniad seneddol yn y DU i lansio’r adroddiad am 2pm ar 30 Mehefin. Ewch i https://todayfortomorrow.org.uk/ i ofyn i’ch AS fod yn bresennol.

 

Diwedd

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â Ruth Law, Pennaeth Cyfathrebu, ar 07976 680181 neu Claire Rees ar claire.rees@futuregenerations.wales

 

 

Nodiadau i olygyddion

Ceisiodd yr adroddiad ‘Facing Our Future’, yn seiliedig ar ymchwil a gynhaliwyd gan Portland Communications nodi pa mor hwylus yn wleidyddol fyddai pasio Mesur fel y Mesur Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol i’r Llywodraeth Geidwadol bresennol. Trwy grwpiau ffocws rhithwir 4 x 90 munud ac arolygon ar-lein 15 munud a gwblhawyd gan 1000 aelod o’r cyhoedd a 500 o ddirprwyon gwleidyddol.

  • Bydd y Mesur Llesiant Cenedlaethau Dyfodol yn ei gwneud yn ofynnol i Lywodraeth y DU:
    • Gweithio i atal problemau, gan gynnwys yr argyfwng hinsawdd, tlodi a phandemig rhag digwydd, ac nid delio mewn argyfyngau yn unig;
    • Rhoi llais i genedlaethau’r presennol a’r dyfodol wrth wneud penderfyniadau, a’u hamddiffyn rhag bygythiadau byd-eang;
    • Cyflwyno gweledigaeth newydd, gynaliadwy ar gyfer y genedl, wrth i ni geisio gwella o’r argyfwng Covid, sy’n blaenoriaethu ein llesiant amgylcheddol, cymdeithasol, economaidd a diwylliannol.
    • Gellir darllen y mesur llawn yma.
  • Ar hyn o bryd mae’r ddeddfwriaeth ddrafft yn nodi cynlluniau ar gyfer ymgynghoriad cyhoeddus i osod nodau llesiant cenedlaethol – mesurau o sut mae’r wlad yn ffynnu o ran llesiant amgylcheddol, cymdeithasol, economaidd a diwylliannol.
  • Yna bydd cyrff cyhoeddus, gan gynnwys adrannau’r Llywodraeth, yn cael eu dal yn atebol am sut maen nhw’n cyrraedd y nodau hynny. Bydd yn ofynnol i’r cyrff gynnal asesiadau effaith a rhoi cyfrif am wariant ataliol i atal cenedlaethau’r dyfodol rhag cael eu heffeithio gan faterion y gellid fod wedi’u hosgoi.
  • Nod y Mesur hefyd yw sefydlu Comisiwn Cenedlaethau’r Dyfodol i asesu cynnydd yn ogystal ag ehangu dyletswydd y Swyddfa Cyfrifoldeb Cyllidebol i ystyried llesiant a chenedlaethau’r dyfodol yn eu gwaith.
  • Bydd yn ofynnol hefyd i weinidog ym mhortffolio pob adran o’r Llywodraeth “hyrwyddo’r dyfodol” a rhaid sefydlu Cydbwyllgor Seneddol ar Genedlaethau’r Dyfodol hefyd, os bydd y Mesur yn dod i rym heb ei newid.
  • Cyd-noddwyr y Mesur Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yw Arglwydd John Bird a’r AS Ceidwadol Simon Fell. Mae’r Arglwydd John Bird yn ‘People’s Peer’ annibynnol, a benodwyd yn 2015.
  • Mae’r Mesur wedi’i ysbrydoli gan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015, sydd â chalon ar bob corff cyhoeddus, gan gynnwys gweinidogion Cymru, i weithredu yn unol ag egwyddor datblygu cynaliadwy, sy’n ceisio sicrhau bod y mae anghenion y presennol yn cael eu diwallu heb gyfaddawdu ar allu cenedlaethau’r dyfodol i ddiwallu eu hanghenion eu hunain.

 

Rhai o gyflawniadau allweddol Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru):

  • Newid canfyddiadau ynghylch iechyd i gynnwys polisïau a gweithredoedd ‘gwyrdd’ gan gynnwys rhediadau parc ar presgripsiwn a blodau gwyllt mewn ysbytai.
  • Strategaeth y Tu Hwnt i Ailgylchu, gyda chynlluniau i Gymru fod yn ddiwastraff erbyn 2050.
  • Sicrhau bod y Cwricwlwm newydd ar gyfer Cymru 2022 sy’n canolbwyntio ar y dyfodol wedi’i ddylunio gyda llesiant yn greiddiol iddo.
  • Ffocws ar atal a mynd i’r afael ag adfyd y mae plant yn ei wynebu yng Nghymru.
  • Sicrhau creu Addewid Gweithwyr Llawrydd Llywodraeth Cymru – cronfa gwerth £7 miliwn i gefnogi gweithwyr llawrydd sy’n gweithio yn y sectorau diwylliannol a chreadigol yng Nghymru sy’n cael eu taro galetaf gan y pandemig COVID-19.
  • Llywodraeth Cymru yn newid ei hagwedd tuag at bolisi cynllunio trafnidiaeth – gan arwain at strategaeth drafnidiaeth newydd.
  • Dylanwadu ar gynllun adfer arfaethedig Llywodraeth Cymru o’r pandemig, gyda mwy o ffocws ar adferiad gwyrdd, cyfiawn a chyfartal.