Mae gan Gymru stori enfawr i'w hadrodd yn COP26 - ein Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol.

Mae’r argyfwng hinsawdd a natur yma, nawr - dyna pam mae angen gweithred cenedlaethau’r dyfodol ar bob gwlad yn y byd i gyfyngu ar yr effaith. Mae gan bob un ohonom ddyletswydd i amddiffyn pobl na chawsant eu geni eto, rhag y niwed y byddant yn ei ddioddef heb weithredu yn yr hinsawdd yn ddifrifol.

Cynhadledd flynyddol ar newid yn yr hinsawdd yw COP – eiliad ar y cyd i lywodraethau, llunwyr polisi, sefydliadau anllywodraethol, busnesau a’r gymdeithas ddinesig ysgogi ac ymrwymo i weithredu yn yr hinsawdd. Eleni, bydd COP26 yn digwydd yn Glasgow, yr Alban.

Mae Cymru yn ymdrechu’n eofn ac yn ddiamddiffyn i fod yn Genedl sy’n Gyfrifol yn fyd-eang – yn unol ag un o nodau llesiant Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Fel Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol, rwy’n cynghori sefydliadau cyhoeddus ac eraill ar y camau ymarferol y gall eu cymryd i gyflawni hyn.

Mae COP26 yn gyfle i rannu dysgu a chael sgyrsiau ar sut y gallwn annog gwledydd a sefydliadau i ddeall a gweithredu yn y tymor hir, gan ymgorffori mecanweithiau cenedlaethau’r dyfodol mewn llywodraethu ac ymdrechu i wneud y byd yn lle gwell i’r rhai sydd heb eu geni eto.

Rwy’n mynd i Glasgow gyda gofyniadau clir, dan ddylanwad sgyrsiau gyda chymunedau, pobl ifanc, busnesau, cyrff cyhoeddus a’r rhai sy’n gwneud penderfyniadau. Pan fydd ar gael, bydd dolen rithwir i weld y sesiynau isod yn cael ei rhannu. Dilynwch ni ar Twitter i gael diweddariadau COP26 rheolaidd.

 

Fy nghofynion COP

Mae’r pandemig yn rhoi cyfle i ni fynd ar drywydd adferiad ffyniannus, gwyrdd a chyfartal – gan ddarparu bywoliaethau o ansawdd da wrth gefnogi datgarboneiddio cyflym a gwella bioamrywiaeth yng Nghymru. Fel yr amlygwyd mewn sawl adroddiad dros y 12 mis diwethaf gan gynnwys y Rhaglen Lywodraethu Addas ar gyfer y Dyfodol, fy argymhellion yw y dylai Llywodraeth Cymru wneud y canlynol:

  • Buddsoddi mewn prosiectau seilwaith allweddol mewn diwydiannau gwyrdd ac adfer natur, gan gynyddu’r cyfleoedd i ailhyfforddi, ailsgilio a phontio i ddiwydiannau sy’n newid a datblygu piblinell sgiliau ar frys ar gyfer gweithlu Ôl-ffitio Cymru.
  • Rhoi cynllun tymor hwy ar waith ar gyfer ariannu datgarboneiddio cartrefi, darparu cyllid ar gyfer mynd i’r afael â thlodi tanwydd a datgarboneiddio tai cymdeithasol, a gweithio gyda Llywodraeth y DU i sicrhau arian ychwanegol.
  • Cefnogi sefydlu Gwasanaeth Natur Cenedlaethol i Gymru.
  • Nodi cynllun buddsoddi tymor hir o sut y byddant yn ariannu’r argyfwng hinsawdd ac yn cefnogi ymrwymiadau a thargedau mwy uchelgeisiol ar gyfer sectorau sydd o fewn eu rheolaeth.
  • Asesu effaith carbon eu gwariant, yn enwedig gwariant cyfalaf, a dylent hefyd gyhoeddi manylion am effaith garbon gyffredinol eu cyllideb a phenderfyniadau buddsoddi / seilwaith mawr.
  • Sicrhau bod yr holl strategaethau newid yn yr hinsawdd / datgarboneiddio a symud ymlaen hefyd yn lleihau anghydraddoldebau nawr ac yn y dyfodol trwy ystyried sut y gallent effeithio ar wahanol grwpiau a chymunedau cyn i benderfyniadau gael eu gwneud.
  • Cydnabod pwysigrwydd gorgyffwrdd ystod eang o feysydd polisi i gydraddoldebau a newid yn yr hinsawdd / datgarboneiddio, megis tai, trafnidiaeth, ynni, gwledigrwydd a mynediad i fannau gwyrdd.
  • Dylai’r atebion gael eu teilwra i bob un o’r strategaethau datgarboneiddio gan ddysgu o’r profiadau presennol o anghydraddoldeb (h.y. mewn tai, ac ati)
  • Cynnwys y rhai y mae newid yn yr hinsawdd a datgarboneiddio yn effeithio arnynt wrth wneud penderfyniadau polisi, naill ai trwy lwyfannau sy’n bodoli eisoes neu drwy dreialu rhai newydd (e.e. creu fforymau dinasyddion fel rhan o ddull pontio cyfiawn).

Ar ben hynny, rwy’n galw ar lywodraethau ledled y byd i fabwysiadu deddfwriaeth cenedlaethau’r dyfodol i sicrhau bod penderfyniadau a wneir heddiw yn diwallu anghenion y presennol heb gyfaddawdu ar allu cenedlaethau’r dyfodol i ddiwallu eu hanghenion eu hunain.

 

Rhaglen (ar Hydref 27ain 2021)

Tachwedd 5 

  • Mae Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yn cymryd rhan yn yr ‘Intergenerational Inquiry: Youth Stepping up Climate Action’ mewn partneriaeth ag YOUNGO a Swyddfa Cabinet Llywodraeth y DU, ochr yn ochr â Llysgennad Ieuenctid y Cenhedloedd Unedig a Jane Goodall. (Parth Glas / 12:00 – 13:30). Ymhlith y siaradwyr eraill mae: Jayathama Wickramanayake (Llysgennad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig ar Ieuenctid) a’r Fonesig Jane Goodall (Primatolegydd ac Anthropolegydd).
  • Mae Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yn cymryd rhan yn y ‘Policymaking for Future Generations: A Blueprint for a Green Future’. Yn cael ei gynnal gan One Young World. (Parth Gwyrdd: Theatr Sioe Wyddoniaeth – 13:30 – 14:30) Mwy o wybodaeth yma. Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am raglen One Young World yma. Bydd Emily-Rose Jenkins (Cyn-fyfyrwyr Academi Arweinyddiaeth Cenedlaethau’r Dyfodol a chyflogai yn Cyfoeth Naturiol Cymru) yn ymuno â Sophie ar y panel.
  • Mae Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yn mynychu’r ‘Together for Tomorrow: Education and Climate Action’ yn y Parth Glas am 16:00 –17: 30. Disgwylir i’r Comisiynydd rannu myfyrdodau fel rhan o’r sesiwn. Ymhlith y siaradwyr eraill mae: y Gwir Anrhydeddus Alok Sharma (Llywydd COP26), Roberto Cingolani (Gweinidog Pontio Ecolegol yr Eidal, Arweinydd COP26)

Tachwedd 8

  • Mae Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yn cymryd rhan mewn ‘Futures Lab on Governance’ gyda Nigel Topping (Hyrwyddwr Gweithredu Hinsawdd Lefel Uchel y DU ar gyfer sgyrsiau hinsawdd y Cenhedloedd Unedig, COP26.) Yn y Parth Glas am 15:00 – 16:30.

Tachwedd 10

  • Mae Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yn cymryd rhan yn nigwyddiad ochr One Young World ‘Legislating for Future Generations – Sustainable transport’ am 10:00 – 10:45 yn The Ferry.
  • Mae Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yn cymryd rhan yn y digwyddiad ‘Connecting Wales, Youth Voice and COP26’ a gynhelir gan Maint Cymru. Parth Gwyrdd – Tower Base South 12:30 – 14:00. Mwy o wybodaeth yma.

Tachwedd 11

  • Mae Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yn cymryd rhan yn nigwyddiad ‘The Health-Climate Nexus: delivering a virtuous cycle of benefits’ – a gynhelir gan Mott MacDonald yn y Blue Zone, Resilience Hub. 13:00 – 14:45.
  • Mae Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yn cymryd rhan yn y ‘No More Greenwash! The One Planet Standard.’ Parth Gwyrdd: Tower Base South. 15:00 – 16:00.

Tachwedd 12 

  • ‘Climate, in the Visceral Sense. An Ongoing Story in Three Acts’ Parth Gwyrdd: Tower Base North, 9:30 am – 10:30 am. Mae’r digwyddiad hwn yn cael ei gynnal gan Gomisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yng Nghymru mewn partneriaeth ag ystod o sefydliadau o Gymru. Mae’n gyfle i ddefnyddio diwylliant a’r celfyddydau i gyfathrebu’r argyfwng hinsawdd ac i ysbrydoli arloesedd a gweithredu. Gwyliwch y gofod.

Oes gennych chi stori i’w rhannu? Pa gamau gweithredu hinsawdd y dylem geisio eu mabwysiadu yma yng Nghymru? Gadewch i ni wybod eich barn trwy twitter gan ddefnyddio’r hashnod #CymruEinDyfodol.