Mae atal a lleihau effaith Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod yn thema drawsbynciol ac mae’n hanfodol ar gyfer iechyd a llesiant cenedlaethau’r dyfodol.

Mae Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod (ACEs) yn ddigwyddiadau trawmatig penodol sydd wedi digwydd i rywun o dan 18 mlwydd oed. Maent yn cynnwys problemau megis camdrin corfforol, emosiynol a rhywiol, tyfu i fyny mewn cartref lle mae camdrin cyffuriau, camdrin alcohol, trais domestig, rhieni wedi gwahanu, carchariad neu salwch meddwl.

Mae’r rhain yn faterion cymhleth sydd angen mynd i’r afael â nhw ar y cyd, gan na fedr neb ddatrys neu ymateb yn effeithiol i Brofiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod a’u heffaith ar eu pennau eu hunain. 

Mae atal y profiadau niweidiol hyn rhag digwydd, lle maent wedi digwydd a’u hatal rhag cael eu trosglwyddo o un genhedlaeth i’r llall yn faterion cymhleth y dylem fynd i’r afael â hwynt ar y cyd gan ddefnyddio’r pum dull o weithio a nodir yn y Ddeddf. Mae angen i lawer o’n gwasanaethau cyhoeddus gydweithredu i wneud i hyn ddigwydd. Ni all neb ddatrys y broblem hon ar eu pennau eu hunain. Mae’r gwaith yr ydym wedi eu wneud yn y maes hwn yn cynnwys: 

  • Cynorthwyo datblygiad a chyfrannu at Ganolfan Gymorth ACEs – rhaglen waith o dan bartneriaeth Cymru Well Wales sy’n datblygu a rhannu arbenigedd ar fynd i’r afael ag ACEs er mwyn cynorthwyo gwaith pob corff cyhoeddus. 
  • Datblygu partneriaeth gyda’r system tegwch troseddol drwy secondiad rhan-amser gyda

Gwasanaeth Carchardai a Phrawf Ei Mawrhydi yng Nghymru i weithio’n agos gyda’r ganolfan ACEs.

  • Cynorthwyo cais Cronfa Drawsnewid yr Heddlu i’r Swyddfa Gartref a sicrhaodd £6.78 miliwn i hwyluso trawsnewid plismona yng Nghymru i ymagwedd aml-asiantaeth wedi ei thrwytho mewn ACE sy’n galluogi ymyrraeth gynnar gan atal achosion sylfaenol. Bydd y rhaglen hon yn cryfhau ymagwedd sydd wedi ei mabwysiadu gan Ganolfan Cymorth Cynnar Maesteg. 
  • Gweithio gyda Chyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru i gynhyrchu adnoddau dysgu i gyrff cyhoeddus yn cynnwys gweminarau.
  • Rhoi cyngor i fyrddau gwasanaethau cyhoeddus ar fynd i’r afael ag ACEs drwy’r broses cynllunio llesiant.

“Mae ACEs a’u heffaith ar fywyd ac ymddygiad person yn cael ei ddeall yn fwy eang erbyn hyn gan wahanol asiantaethau a’r cyhoedd yn gyffredinol. Credaf bod hwn yn gam cadarnhaol tuag at leihau’r nifer o bobl sy’n cael eu heffeithio gan ACEs. Fy ngobaith yw y byddwn yn parhau i symud i’r cyfeiriad hwn a chynyddu ymwybyddiaeth o ACEs a’u heffaith.”

Alexandra Fitzgerald
Academi Arweinyddiaeth Cenedlaethau’r Dyfodol

Isod wele’r meysydd yr wyf yn eu hargymell y dylai pob corff cyhoeddus, yn cynnwys Llywodraeth Cymru ffocysu arnynt: 

  • Creu system ddi-dor sy’n ffocysu ar ymyrraeth gynnar ac atal.
  • Sicrhau bod holl weithwyr proffesiynol y gwasanaeth cyhoeddus yn ymwybodol o Brofiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod.
  • Sicrhau bod cymunedau’n cael eu cynorthwyo drwy berthynas gydradd/ddwyochrog â gwasanaethau cyhoeddus i ddarparu blociau adeiladu cydnerthedd.
  • Gwariant hirdymor ataliol

I weld fy holl dystiolaeth, asesiad, casgliadau allweddol a chyngor gweler yr adran ar Brofiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod ar ein gwefan adroddiadau cenedlaethau’r dyfodol ddynodedig. 

Useful Resources