Creu’r seilwaith cywir ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol

Mae’r ffordd yr ydym yn cynllunio, dylunio ac adeiladu ein cymunedau a’n seilwaith ar gyfer y dyfodol yn hollbwysig ar gyfer mynd i’r afael â heriau hirdymor a sicrhau llesiant yn genedlaethol a lleol. Gall cael cynllunio’n iawn ein helpu i gwrdd â nifer o’n nodau llesiant drwy helpu i amddiffyn a gwella ein hecosystemau; cryfhau ein cymunedau; hwyluso ffyrdd o fyw iach a llesol; cynorthwyo newid moddol a chanfod tir ar gyfer cynhyrchu ynni glân a dulliau newydd o weithio a byw.

 “Mae gan y ffordd y caiff lleoedd eu cynllunio, eu dylunio a’u datblygu a’u rheoli y potensial i lunio mewn dull cadarnhaol ble a sut bydd pobl yn byw, gweithio, cymdeithasu, symud o gwmpas ac ymgysylltu. Mae creu lleoedd yn sicrhau bod pob datblygiad neu ymyrraeth newydd yn cyfrannu’n gadarnhaol tuag at greu neu wella amgylcheddau lle mae pobl, cymunedau a busnesau yn medru ffynnu. Mae’n gosod pobl wrth galon y broses ac yn arwain at leoedd sy’n fywiog, a chanddynt hunaniaeth clir a lle gall pobl ddatblygu teimlad o berthyn.” Comisiwn Dylunio Cymru

Cynllunio yw’r thema fwyaf poblogaidd y mae pobl yn ysgrifennu atom yn fwyaf cyson yn ei gylch. Fel arfer mae hyn yn ymwneud â datblygiadau cynllunio penodol y mae pobl yn poeni yn eu cylch. O adeiladu ar fannau gwyrdd, adeiladu datblygiadau sy’n ddibynnol ar geir, i’r cynnydd mewn unedau dofednod, mae rhai pobl yn teimlo nad yw’r Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol bob amser yn cael eu chymhwyso mewn penderfyniadau cynllunio. Dywed pobl wrthym eu bod yn aml yn teimlo nad oes neb yn gwrando arnynt ac nad oes ganddynt unrhyw gyfrwng ar gyfer herio penderfyniadau cynllunio. 

Gydag oddeutu 24,000 o benderfyniadau cynllunio’n cael eu gwneud yng Nghymru bob blwyddyn, nid yw’r Comisiynydd yn medru ymateb i bob un ac nid yw’r ddeddfwriaeth yn rhoi’r pwerau na’r adnoddau iddi weithredu fel haen apêl ychwanegol mewn penderfyniadau amhoblogaidd.

Dyna pam mae’r Comisiynydd wedi penderfynu ffocysu ein hymdrechion ar sicrhau bod y cyd-destun polisi, o fewn yr hwn y mae’r system gynllunio’n gweithredu yn cyd-fynd â Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Rydyn ni wedi ymgymryd â gwaith sylweddol dros y tair blynedd ddiwethaf i sicrhau bod polisi cynllunio cenedlaethol a fframweithiau yn ymgorffori Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. 

Gweithiodd ein swyddfa’n uniongyrchol gyda Llywodraeth Cymru ar Bolisi Cynllunio Cymru 10 i sicrhau bod elfennau a gweledigaeth y Ddeddf yn cael eu hadlewyrchu’n llawn ynddo. Agwedd fwyaf arwyddocaol Polisi Cynllunio Cymru oedd cyflwyno gofynion yn ymwneud â chreu lleoedd i’n helpu i fynd i’r afael ag amodau byw sy’n cael yr effaith fwyaf ar ein llesiant, megis tai, mynediad i natur, mynd i’r afael â llygredd aer a gwella cydlyniad cymdeithasol. 

Yn fwy diweddar, rhoesom gyngor a sylwadau mewn perthynas â Dyfodol Cymru: y Fframwaith Datblygu Cenedlaethol i sicrhau nad yw’n gwanhau’r cynnydd a wnaed drwy Bolisi Cynllunio Cymru a’i fod yn adlewyrchu’n ddigonol argyfyngau natur a’r hinsawdd. 

Mae ein swyddfa hefyd yn rhan o’r Bartneriaeth Creu Lleoedd Cymru ac fe weithiodd gyda Llywodraeth Cymru a Chomisiwn Dylunio Cymru ar y Siarter Creu Lleoedd a’r canllawiau, sy’n adeiladu ar ffocws Polisi Cynllunio Cymru ar greu lleoedd. Mae’n rhoi mewn mwy o fanylder y nifer o ystyriaethau sy’n berthnasol i greu lleoedd ac yn rhestru chwech egwyddor creu lleoedd sy’n cyfrannu at sefydlu a chynnal lleoedd da. 

Rydyn ni hefyd wedi rhoi cymorth i Arolygiaeth Gynllunio Cymru a’r Sefydliad Cynllunio Trefol Brenhinol yng Nghymru i ddatblygu eu dealltwriaeth o’r Ddeddf. 

Isod mae’r meysydd y mae’r Comisiynydd yn eu hargymell y dylai pob corff cyhoeddus, gan gynnwys Llywodraeth Cymru, ganolbwyntio arnynt: 

  • Sicrhau bod Polisi Cynllunio Cymru 10 yn cael ei weithredu’n iawn
  • Cynllunio ar gyfer mannau gwyrdd 
  • Lleihau anghydraddoldebau drwy gynllunio 
  • Buddsoddi amser ac adnoddau mewn gwasanaethau cynllunio a chreu lleoedd
  • Cynyddu cydweithredu 
  • Ailgysylltu pobl â chynllunio 

I gael ein tystiolaeth lawn, asesiad, canfyddiadau allweddol a chyngor gweler yr adran ar Gynllunio ar ein gwefan Adroddiad Cenedlaethau’r Dyfodol dynodedig.

Useful Resources