Yn ogystal â rhoi cyngor ar fy meysydd ffocws, rwyf hefyd yn ymateb i geisiadau am gyngor a chymorth, gan ddefnyddio’r meini prawf isod.

Caiff ceisiadau am gyngor eu hasesu yn erbyn y meini prawf canlynol:

  • A yw’n dod o fewn ein meysydd blaenoriaethol neu waith arall yr ydym eisoes wedi ei wneud?
  • Oes yna gyfleoedd arwyddocaol neu gyflym i gyflawni yn erbyn ein strategaeth ac effeithiau?
  • Oes yna risg arwyddocaol os wnawn (neu os na wnawn) y gwaith?
  • Sut fedrai’r prosiect gyfrannu tuag at gyflawni’r nodau llesiant, eu diffiniad, yr egwyddor datblygu cynaliadwy neu’r pedwar piler llesiant?
  • A fedrwn ni gyfrannu adnoddau tuag at y gwaith – gweler isod?
  • Beth yw’r potensial ar gyfer trosglwyddo gwybodaeth?

Mae’r nifer o geisiadau am fy nghyngor wedi cynyddu’n ddramatig dros y blynyddoedd (o 180 cais yn 2018/19 i 321 yn 2019/20), a fy mlaenoriaeth yw cynorthwyo’r 19 Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus a’r 44 corff cyhoeddus sy’n dod o dan y Ddeddf ac yn arbennig Lywodraeth Cymru sy’n gosod polisïau cenedlaethol sy’n effeithio ar bawb. 

Mae fy nghyngor ymatebol mewn dau gategori: cyngor generig a chyngor wedi ei deilwra.

Cyngor generig – Creu adnoddau a chanllawiau ysbrydoledig 

I ateb y mwyafrif o geisiadau sy’n syrthio tu allan i gylch gwaith fy meini prawf ac i sicrhau bod y nifer mwyaf posibl o bobl, yn cynnwys cyrff cyhoeddus, Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus ond hefyd sectorau eraill ac unigolion, yn medru dod o hyd i’r help sydd arnynt ei angen sy’n ymwneud â’r Ddeddf, rwyf wedi bod yn datblygu adnoddau generig.

  • Y Gallu i Greu: Teithiau tuag at bob un o’r nodau.
    Y Gallu i Greu: Teithiau tuag at bob un o’r nodau.

    Manteisiodd y rhaglen Y Gallu i Greu ar gyd-ddeallusrwydd pobl a sefydliadau ledled Cymru i egluro ac archwilio’r goblygiadau ymarferol i wasanaethau cyhoeddus o facsimeiddio eu cyfraniad i bob un o’r nodau llesiant. Mae’n cynnig dewislen o gamau graddol o’r syml i’r uchelgeisiol y dylai cyrff cyhoeddus fod yn eu cymryd, y bydd fy swyddfa yn eu monitro dros amser, gan amlygu’r rhyng-gysylltu rhwng y nodau. Maent hefyd yn cynnwys corff o arfer da ac adnoddau pellach y gall cyrff cyhoeddus eu defnyddio i ddangos sut mae eu hymddygiadau a’u gweithredoedd yn unol â’r Ddeddf. 

  • Y Dyfodol
    Y Dyfodol

    Rwyf wedi parhau i hybu ac annog cyrff cyhoeddus ac eraill i ddefnyddio’r canllawiau a’r anogaeth yn fy ‘ffamweithiau cenedlaethau’r dyfodol, i helpu i gymhwyso’r Ddeddf i Brosiectau Seilwaith, Dylunio Gwasanaethau a Chraffu.

     

  • Y Dyfodol
    Y Dyfodol

    Mae helpu cyrff cyhoeddus i feddwl yn yr hirdymor a chroesawu persbectif sy’n ymwneud â’r dyfodol yn ganolbwynt fy nyletswyddau a’r hyn sydd angen i Fyrddau Gwasanaethau Cyhoeddus ei wneud o dan y Ddeddf. Yn 2019, cyhoeddais adnodd penodol, y Pecyn Cymorth Three Horizons, mewn ymateb i’r cynnydd mewn diddordeb yn y fy swyddfa ac ymhlith cyrff cyhoeddus i fabwysiadu ymagwedd hirdymor a deall tueddiadau’r dyfodol yn well. Mae’r Pecyn Cymorth wedi ei ddatblygu ar y cyd â Iechyd Cyhoeddus Cymru i helpu cyrff cyhoeddus i wneud penderfyniadau sy’n medru profi eu hunain dros amser. Mae’n seiliedig ar fodel a ddatblygwyd gan Bill Sharpe a’r Fforwm International Futures. 

Cyngor wedi ei Deilwra 

Pan fydd ymholiadau’n cyd-fynd â fy meini prawf mewnol, rwy’n ystyried rhoi cyngor wedi ei deilwra (yn dibynnu ar gapasiti fy nhîm). Gall hyn amrywio o un ebost wedi ei deilwra, i weithio ar y cyd dros nifer o ddyddiau, a elwir yn Labordy Byw.

Mae’r rhan fwyaf o fy nghyngor yn disgyn yn y canol – yn golygu cwrdd â sefydliad nifer o weithiau a rhoi cyngor manwl ar nifer o ddrafftiau o bolisi neu gynnig, fel yr wyf wedi ei wneud mewn perthynas â chynllunio, trafnidiaeth a thai er enghraifft. 

  • Cyngor manwl arloesol – Labordai Byw
    Cyngor manwl arloesol – Labordai Byw

    Fel rhan o ymateb i geisiadau am help oddi wrth gyrff cyhoeddus rwyf wedi datblygu model ar gyfer cyngor helaeth o’r enw ‘Labordy Byw.’ Dyma’r lefel mwyaf manwl y gallaf ei gynnig sy’n defnyddio’r Ddeddf, ynghyd â meddwl am y dyfodol a phecynnau cymorth, i helpu cyrff cyhoeddus i archwilio gofynion y Ddeddf, ystyriaethau o’r dyfodol a’u canlyniadau ar gyfer datblygu polisïau ac arferion newydd. 

    Mae ‘Labordy Byw” yn broses greadigol y gallwn ei defnyddio i:

    • Ddod â gwelliannau arwyddocaol i lesiant yn eich ardal
    • Archwilio problemau cymhleth a chyfleoedd o bersbectif cenedlaethau’r dyfodol
    • Herio’r ymagwedd busnes-fel-arfer
    • Profi’r dulliau o gyflwyno newidiadau arwyddocaol mewn dylunio polisi a darparu gwasanaethau 

    Rydyn ni wedi defnyddio’r term “byw” oherwydd y bydd y labordai’n ymwneud ag arfer nid theori –  gweithredu ymarferol a gwneud i bethau ddigwydd.

    Rydyn ni wedi defnyddio’r term ‘labordy’ i danlinellu ein bwriad i greu gofod gwarchodedig lle gallwn arbrofi ac arloesi gyda’n gilydd.

    Mae Labordy Byw yn ymwneud â gweithredu’r newidiadau yr ydych eisiau eu rhoi ar brawf, gan asesu effaith y newidiadau hynny a’r hyn a ddysgoch o’u rhoi ar waith, a gwneud gwelliannau  pellach ar eich ailgynllunio cychwynnol i ddod yn agosach at y canlyniad yr ydych eisiau ei weld.

    Cynhaliais brosiect peilot o fy ymagwedd gyda Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr yn 2018 gan fanteisio ar gyfraniad ‘arloeswyr’ allanol. Cafodd y cysyniad ei ddatblygu ymhellach gyda dau Labordy Byw eleni – gyda Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus Cwm Taf ar y pwnc Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod yn 2019 a’i fireinio ymhellach gydag Adran Dai Llywodraeth Cymru i’w helpu i greu gweledigaeth ar gyfer tai yng nghyd-destun creu lleoedd ar raddfa ehangach. 

    Mae’r adborth oddi wrth y rhain wedi bod yn galonogol iawn a byddaf yn edrych i weld sut y gallaf barhau i ddefnyddio’r model fel rhan o fy nghyngor a fy nghymorth i gyrff cyhoeddus, wrth symud ymlaen. 

Fy mwriad yw rhoi mwy o ffocws ar weithio’n agos gyda chyrff cyhoeddus i’w helpu i ddefnyddio’r adnoddau sydd ar gael; mae fy nhîm a minnau wrthi’n ddiwyd yn gweithio i ysbrydoli, cynghori ac annog cyrff cyhoeddus i ddod â Chymru’n agosach at gyflawni’r nodau.

Gellir dod o hyd i fwy o fanylion am y nifer a’r math o geisiadau yr wyf yn ymateb iddynt bob blwyddyn yn fy Adroddiadau Blynyddol.