Ddeng mlynedd yn ôl lansiodd y Ganolfan Technoleg Amgen (CAT) adroddiad arloesol – Prydain ddi-garbon – oedd yn dangos bod gennym y dechnoleg a’r datrysiadau i leihau allyriadau carbon i lawr i ddim.

Yn dilyn cytundeb hinsawdd hanesyddol byd-eang Paris, y cytunwyd arno yn 2015 ac a gafodd ei gadarnhau ar ddiwedd y flwyddyn ddiweddaf, yr wythnos ddiwethaf lansiodd CAT: Prydain Ddi-garbon: Gwneud iddo Ddigwydd sy’n archwilio sut y gallwn oresgyn y rhwystrau i ddatblygu dyfodol carbon isel sydd ei angen ar fyrder.
Rydym hefyd yn dathlu blwyddyn ers sefydlu’r Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol cyntaf yng Nghymru, sy’n golygu bod blwyddyn bron wedi mynd heibio ers i mi, ac ychydig o gydweithwyr eraill, ynghyd â’r Comisiynydd fynychu’r cwrs byr Prydain Ddi-garbon ym Machynlleth. Roedd y cwrs yn ysbrydoledig a rhoddodd gipolwg ddiddorol i ni o’r materion canlynol:

• Pam ei bod yn angenrheidioi i ni beintio darlun o ddyfodol cadarnhaol, fel y gallwn helpu i’w greu
• Sut y gallwn leihau ein galw am ynni a chynyddu’r defnydd o’r technolegau sydd gennym eisoes
• Sut y gallwn wneud newidiadau bach yn ein ffordd o fyw a’n deiet i gynorthwyo lleihad mewn allyriadau
• Storïau ysbrydoledig o fannau eraill am y modd y mae gwledydd eraill yn cynllunio i gyrraedd sero.

Mae eu canfyddiadau o Gwneud iddo Ddigwydd yr un mor bwysig, os nad yn fwy pwysig, na’r holl dechnoleg. Mae angen i ni ddeall beth sy’n ein hatal rhag bwrw mlaen i’w gyflawni – ac mae’r adroddiad yn edrych ar ystod o rwystrau gwleidyddol, cymdeithasol, diwylliannol ac economaidd. Yn ogystal â saith nod llesiant cenedlaethol ar gyfer Cymru fwy ffyniannus (carbon isel) a chydnerth, mae gennym hefyd y ddyletswydd i bennu cyllidebau carbon a lleihau allyriadau o 80% o leiaf erbyn 2050 o dan Deddf yr Amgylchedd). Rydym yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru i sicrhau bod y llwybrau maent yn datblygu (i gyflawni’r targedau allyriadau) yn ogystal yn cyflawni yn erbyn y saith nod.

Y casgliad cyffredinol yw bod angen i ni gyd weithio gyda’n gilydd i Wneud iddo Ddigwydd – ac mae un o ddyfyniadau Paul Allen, sydd wedi arwain y gwaith ardderchog hwn, wedi aros yn fy meddwl, sef: “mae’n hamharodrwydd i gredu bod y trawsnewidiad hwn yn bosibl, ynddo’i hun, yn un o’r prif rwystrau i gyflawni’r newid hwn”.

Gwyddom fod y llwybr tuag at ddim allyriadau yn bosibl, y cwestiwn yw, pa mor gyflym y byddwn yn cyflawni hyn yng Nghymru? Gwyddom fod angen i ni ddarbwyllo mwy o bobl i wneud iddo ddigwydd, ac ar fyrder; ac mae angen i ni ofyn i ni ein hunain – pa rôl ydw i’n mynd i chwarae? Felly, gyda llais digamsyniol Bonnie Tyler, a aned yn Abertawe, yn seinio yn fy mhen (“I need a hero”) rwyf ar genhadaeth i ddarganfod yr Arwyr Sero a fedr weithio gyda ni i wneud hyn yn realiti yng Nghymru.
Gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth ar:

http://zerocarbonbritain.com/en/making-it-happen
#ZCB

Eurgain Powell - Policy Advisor