“Mae hwn yn gam enfawr i’r cyfeiriad cywir ar gyfer Cymru iachach, gydnerth a mwy cyfartal ac mae’n dangos y gwahaniaeth y mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn ei wneud."

“Rwy’n falch bod Llywodraeth Cymru wedi ymateb i’r argymhellion yn fy Adroddiad Cenedlaethau’r Dyfodol 2020 i roi’r gorau i flaenoriaethu buddsoddiad mewn adeiladu ffyrdd newydd a symud i ffwrdd o gynllunio trafnidiaeth draddodiadol ac ymlaen i gyfuniad o atebion amgen i’r argyfwng hinsawdd.

“Trafnidiaeth yw trydedd ffynhonnell fwyaf Cymru o’r nwyon sy’n gyrru newid yn yr hinsawdd a chlefyd y galon yw prif achos marwolaeth yng Nghymru – cyflwr sy’n gysylltiedig ag ansawdd aer gwael a llai o ymarfer corff.

“Mae Cymru wedi bod yn blaenoriaethu ceir dros bobl yn rhy hir – rwy’n obeithiol bod y penderfyniad newydd hwn yn arwydd o fwy o’r camau radical a gymerir gan Weinyddiaeth Newid Hinsawdd newydd Llywodraeth Cymru er mwyn ein hiechyd yn y tymor hir.

“Mae gorddibyniaeth ar y car wedi arwain at fwy o sŵn, ansawdd aer gwaeth, gwastraffu amser mewn traffig a baich annerbyniol ar gymunedau sy’n byw ger ein ffyrdd sydd â thagfeydd mawr, yn aml mewn ardaloedd lle mae llai o bobl yn gyrru car.

“Wrth i ni symud i ffwrdd o adeiladu ffyrdd newydd, mae’n rhaid i Lywodraeth Cymru weithio’n gyflym i wella dewisiadau amgen – mae gwrando ar gymunedau yn dweud wrthyn nhw beth sydd ei angen arnyn nhw, a’i gwneud hi’n haws i fwy o bobl wneud trafnidiaeth gyhoeddus a theithio egnïol yn ddewis cyntaf iddyn nhw.

“Rydyn ni’n gweld symudiad i ffwrdd o’r car – mae trwyddedau gyrru mewn pobl iau wedi gostwng dros y 25 mlynedd diwethaf – ond mae gwaith i’w wneud i wneud trafnidiaeth gyhoeddus a theithio egnïol yn opsiwn ymarferol i bawb.

“Mae arnom angen rhwydwaith trafnidiaeth gyhoeddus fforddiadwy, integredig, dibynadwy, effeithlon a charbon isel, sydd wedi’i gysylltu â phethau fel gofal iechyd, mewn ardaloedd gwledig yn arbennig, a thai, gyda mynediad diogel a hawdd i gerdded a beicio.

“Wrth i ni symud tuag at ein targed ar gyfer Cymru sero net, mae angen i ni hefyd fod yn buddsoddi yn nhueddiadau’r dyfodol nawr, er mwyn helpu i ddelio â rhai o’n heriau uniongyrchol – fel y rhai a nodwyd mewn adroddiad mawr gan y Pwyllgor Newid Hinsawdd lle canfuwyd bod y bwlch rhwng risgiau a gweithredu yn cynyddu.”

 

Nodiadau i olygyddion

Cefnogodd Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Lywodraeth Cymru i ddiweddaru ei Arweiniad ar Arfarnu Trafnidiaeth Cymru (WelTAG) yn 2018. Dywed Sophie Howe fod y gweithredu wedi bod yn araf ac y bydd newyddion heddiw yn helpu i symud Cymru i’r cyfeiriad cywir.

Ym mis Mawrth 2021, dywedodd y comisiynydd fod strategaeth drafnidiaeth newydd 20 mlynedd Llywodraeth Cymru yn “strategaeth drafnidiaeth gyda phobl, hinsawdd a Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yng nghanol sut y byddwn yn symud ac yn cysylltu yng Nghymru.”

Ym mis Tachwedd 2020, disgrifiodd ganfyddiadau Comisiwn Trafnidiaeth De Ddwyrain Cymru yn ddewisiadau amgen i ffordd ryddhad yr M4 sydd wedi’i dileu fel “eiliad nodedig i system drafnidiaeth Cymru’ ac yn dyst i’r newid y mae’r Ddeddf yn ei gyflawni.”

Gyda chylch gwaith wedi’i nodi yn y gyfraith, Sophie Howe yw unig Gomisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol y byd.

Ymgymerodd â’r rôl ar ôl i Gymru gyflwyno Deddf arloesol Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn 2015.

Ei swydd fel ‘gwarcheidwad buddiannau cenedlaethau’r dyfodol’ yw cynghori’r Llywodraeth a chyrff cyhoeddus eraill ar ddarparu lles cymdeithasol, economaidd, amgylcheddol a diwylliannol parhaol.